پیشگیری 
Skip Navigation Links
    باز هم می شنوم بوی گرفتاری خویش
  • +تلاش روز افزون اين مجموعه هدايت مراجعين خود به سمت سلامتي است.
  • +پيشگيري همواره آسان تر و ارزان تر از درمان است.
  • +به سايت دفتر پژوهشي طب پيشگيري(نسيم دانش) خوش آمديد.
در این بخش شما می توانید اطلاعاتی نظیر دانستنیها و اطلاعات مفید در زمینه پزشکی و ... کسب نمایید
تعداد مطالب و دانستنیهای موجود در آرشیو :   تعداد بازدید این مقاله  2666

جستجوی متن بر اساس كلمات كلیدی :      
بازگشت

رنگ جوتن

موضوع مقاله : تغذيه، حافظه و يادگيري :

شرح :


 

 

 

 

 

تغذيه، حافظه و يادگيري

 

 

 

 

 

 

 

 

   
 

دفتر پژوهشي طب پيشگيري

مرکز مشاوره تغذيه سلولي و طب ضد پيري

 (تغذيه طب تغذيه - طب ارتومولکولار)

 

 

تهران- خيابان آفريقا- خيابان شهيد عاطفي شرقي شماره 48 طبقه اول- واحد 1

تلفن: 22051244 22058193         فاکس: 22051268

 

sharifi@consultant.com

www.pishgiri.com

www.facebook.com/pishgiri







 

تغذيه، حافظه و يادگيري

بسياري از مردم امروزه نگران از دست دادن حافظه خود هستند و هنگامي كه فراموشي‌هاي كوتاه‌مدت بروز مي‌كند مانند اينكه كليد را كجا گذاشته‌ام؟ شناسنامه‌ام كجاست؟ دفترچه بيمه‌ام كجاست؟ چه كاري بايد امروز انجام مي‌دادم كه اصلاً يادم نمي‌آيد؟ و... نگراني افراد چند برابر مي‌شود.

واقعيت اين است كه مغز نيز مانند ساير ارگان‌هاي بدن يك عضو پويا است و مرتباً خودش را با شرايط محيطي و شرايط حاكم بر بدن تطبيق مي‌دهد. اگر اين شرايط خوب باشد، مغز هم به طرف خوبي مي‌رود و اگر بد باشد، مغز هم به طرف بدي مي‌رود. به عنوان مثال اگر شب دير بخوابيد يا به دليل دير غذا خوردن يا غذاهاي سنگين خوردن، بدخواب شويد، منتظر باشيد كه روز بعد حافظه خوبي نخواهيد داشت.

اما اگر روش زندگي سالمي داشته باشيد و خوب بخوابيد مغز به توليد سلول‌هاي عصبي جديد خواهد پرداخت كه در اصطلاح پزشكي به نويروژنز (Neurogenesis) معروف است. در برخي از كتب پزشكي به آن نويروپلاستيسيتي (Neuroplasticity) هم گفته مي‌شود.


به عنوان مثال مركز حافظه را در نظر بگيريد كه به هيپوكامپوس (Hippocampus) نامگذاري شده و كشفيات پزشكي نشان داده كه اين مركز در تمام طول زندگي انسان حتي در سنين بالاي 90 سال قادر به توليد سلول‌هاي عصبي جديد است. اما اين توانايي زماني بروز مي‌كند كه شما ابزار و مواد اوليه لازم را در اختيار مغز قرار دهيد تابتواند سلول‌هاي عصبي جديد بسازد.

يكي از مهمترين ابزار كمكي به اين قسمت از مغز، خواندن است. بله به همين سادگي. مطالعه و خواندن مطالب خوب و آرامش بخش به مغز كمك مي‌كند تا خود را پويا و فعال نگهدارد.


موارد ديگر تأثيرگذار بر عملكرد مغز عبارتند از:

1-  عملكرد غده تيروئيد


اگرچه عملكرد غده تيروئيد نقش مستقيم در مغز ندارد اما اختلالات حافظه بستگي مستقيم به اختلالات تيروئيد دارد.

هر دو حالت پركاري يا كم‌كاري تيروئيد در حافظه و تمركز نقش مهمي ايفا مي‌كنند. بهترين راه براي رفع مشكل تيروئيد آن است كه با روش‌هاي پيشنهادي دفتر پژوهشي طب پيشگيري، عملكرد تيروئيد را ارزيابي و با تغذيه ويژه تيروئيد اختلالات عملكردي تيروئيد را برطرف نماييم. بديهي است رسيدگي‌هاي پزشكي و بيمارستاني نيز به جاي خود براي كشف بيماري‌هاي غده تيروئيد ضروري است. ما در اين جا صرفاً در مورد تيروئيد سالم ولي كم كار يا پركار صحبت مي‌كنيم در حاليكه ممكن است تيروئيد داراي غده باشد و يا اختلالاتي داشته باشد كه رسيدگي بيشتري را لازم داشته باشد.

يكي از آسانترين راه‌هاي كشف عملكرد عادي، پركاري يا كم‌كاري تيروئيد استفاده از يك تب سنج جيوه‌اي است. افراد تب سنج جيوه‌اي را در كنار تخت خود قرار مي‌دهند و صبح كه از خواب بيدار مي‌شوند بدون پايين آمدن از تخت، تب سنج را به مدت 15 دقيقه زير بغل خود قرار مي‌دهند و پس از آن درجه تب سنج را مي‌خوانند و يادداشت مي‌كنند. اين كار بايستي سه روز پشت سر هم انجام شود و معدل سه روز چنانچه عدد 8/36 رانشان دهد، عملكرد تيروئيد مطلوب و عادي است. كمتر از اين درجه نشان كم‌كاري و بيشتر از اين درجه حرارت نشان از پركاري تيروئيد دارد. بانوان بايستي خارج از دوران پريود مبادرت به اين آزمايش بنمايند.

 

2-  يائسگي


گرگرفتگي و بي­خوابي و بدخوابي ازعلايم يائسگي هستند كه اثر مستقيمي روي حافظه دارند. با اتخاذ روش‌هاي سالم‌سازي و از بين رفتن گرگرفتگي و بدخوابي حافظه دوباره به حالت عادي بر مي‌گردد.

 

3-  كمبود خواب

فرآيند رشد مغز يا توليد سلول‌هاي عصبي (نويروپلاستيسيتي) هر دو ويژگي يادگيري و حافظه را به شدت تحت تأثير خود دارد و اين فرآيند با خوب خوابيدن بهتر و با بدخوابيدن كندتر و بدتر مي‌شود. بسياري از افراد بزرگسال حدود 8 ساعت خواب شب احتياج دارند و يك چرت نيم ساعته روزانه.

 
عوارض كم خوابي يا بدخوابي

-       تضعيف شديد سيستم ايمني بدن

-  دو يا چند برابر كردن رشد در تومورهاي خوش­خيم يا بدخيم كه روي حيوانات آزمايشگاهي به وضوح ثابت گرديده است.

-       ايجاد حالت‌هاي پيش ديابت، بالا رفتن مقطعي قند خون

-  كاستن شديد از قدرت يادگيري، حافظه و تمركز به طوري كه يك شب نخوابيدن يا بدخوابيدن اثر خود را روز بعد كاملاً نشان مي‌دهد.

-       كاستن از توانايي حل مشكلات و برخورد با مسايل روزمره

-  كاهش توليد ملاتونين، هورموني كه هم خواب را تنظيم مي‌كند و هم به عنوان آنتي­اكسيدان عليه راديكال‌هاي آزاد عمل مي‌كند.

-       تشديد بيماري‌هاي وابسته به استرس و اضطراب به شرح زير

-       بيماري‌هاي قلبي و عروقي

-       زخم معده

-       يبوست

-       اختلالات خلق و خوي مانند افسردگي

 
اضطراب و افسردگي

هورمون استرس معروف به كورتيزول در شرايط اضطراب افزايش مي‌يابد و اين افزايش ارتباط بين سلول‌هاي مغزي را كاهش مي‌دهد و اين كاهش منجر به افت حافظه مي‌شود. همينطور افسردگي نيز باعث حالت مشابه شده و حافظه را تحت تأثير منفي قرار مي‌دهد.

 

4-  اثرات داروهاي شيميايي


داروهاي شيميايي ضد اضطراب توانايي مغز را براي تبديل حافظه كوتاه‌مدت به بلندمدت به شدت كاهش مي‌دهد. داروهاي ديگري مانند داروهاي ضدافسردگي، داروهاي خانواده استاتين كه براي چربي خون تجويز مي‌شود، داروهاي فشارخون، خواب آورها و آنتي هيستامين‌ها هم اثرات مشابهي روي حافظه و يادگيري دارند.


 

5-  سيگار كشيدن


سيگار كشيدن خون‌رساني به مغز را مختل مي‌كند و در نتيجه اختلال در حافظه پديدار مي‌شود. پژوهش‌هاي دانشمندان نشان داده كه سيگار كشيدن باعث تجمع برخي مولكول ‌هاي پروتئين غيرطبيعي در مغز مي‌شود كه توانايي مغز را براي ارزيابي اطلاعات مختل مي‌نمايد.

 

 

6-  استرس

پژوهش‌هاي گسترده روي حيوانات آزمايشگاهي نشان داده كه بالا رفتن هورمون استرس به كاهش حافظه كوتاه‌مدت منجر مي‌شود. اين آزمايشات همچنين فرآيند پيري و فرسودگي مغز را نشان مي‌دهد.

 

7-  عفونت‌هاي مكرر


عفونت‌هاي مكرر و مصرف آنتي بيوتيك نيز به كاهش قدرت ادراك، كاهش حافظه و افت يادگيري منجر مي‌شود.

 
چه كنيم تا حافظه خود را تقويت كنيم

1-  نوشيدن چاي سبز ارگانيك

نوشيدن چاي سبز ارگانيك كه كود و سم در توليد آن به كار نرفته باشد، به بالا رفتن قدرت حافظه، ادراك و يادگيري كمك مي‌كند. زياده روي در نوشيدن چاي سبز نيز به دليل وجود كافئين در چاي سبز توصيه نمي‌شود. روزي سه فنجان چاي سبز ميزان مناسبي است.

 

2-  ورزش

ورزش بيشترين اثر را روي تقويت قواي دماغي دارد، زيرا به توليد سلول‌هاي عصبي كمك مي‌كند. ارتباط بين سلول‌هاي عصبي را بهبود مي‌بخشد و آنها را از تخريب محافظت مي‌نمايد.

هنگام ورزش، سلول‌هاي عصبي، ماده پروتئيني مهمي به نام فاكتور نويرو تروفيك (Neurotrophic factor) ترشح مي‌كند. يكي از اين انواع پروتئين معروف به فاكتور نويروتروفيك مغزي با علامت مخفف (BDNF) به ترشح ساير عناصر شيميايي كمك مي‌كند كه در نتيجه قوه درك و يادگيري بطور قابل ملاحظه‌اي افزايش مي‌يابد.

 

3-  ويتامين B12


در پژوهش‌هاي دانشمندان ثابت شده كه مصرف ويتامين‌هاي گروه B به ويژه B12 از كوچك شدن مغز جلوگيري مي‌نمايد. مصرف اينگونه ويتامين‌ها چه در شكل غذاهاي خام، چه به شكل مكمل غذايي يكي از عوامل مهم در پيشيگري از بيماري آلزايمر مي‌باشد.

ويتامين‌هاي گروه B به كم شدن سطح هموسيستين (Homocysteine) كمك مي‌كند كه در نتيجه از كوچك شدن قسمت خاكستري مغز جلوگيري مي‌شود.

از آنجا كه ويتامين B12 داراي مولكول‌هاي بزرگي است لذا جذب آن خيلي آسان نيست و لذا استفاده از روش تزريق يا قرص‌هاي زيرزباني بهتر عمل مي‌كند ولي از اين مهمتر مصرف غذاهاي حاوي اين ويتامين مانند جگر، دل، قلوه، گوشت گوسفند، ماهي، مرغ، تخم مرغ و لبنيات مي‌باشد. طب ارتومولكولار، نوشيدن شير گاو را منع مي‌كند، لكن مصرف ساير فرآورده‌هاي لبني به شرطي كه با شير خشك مخلوط نشده باشد، توصيه مي‌شود. بهترين منبع لبنيات شير، پنير و ماست بز است كه خوشبختانه اخيراً در ايران توليد مي‌شود و آدرس آن را مي‌توانيد از دفتر پژوهشي طب پيشگيري دريافت نماييد.

 

4-  ويتامين D

ثابت شده است كه كمبود ويتامين D به ويژه در بزرگسالان باعث افت كيفيت عملكرد مغز مي‌شود. حافظه افت مي‌كند و قدرت يادگيري كاهش پيدا مي‌كند. بهترين روش تأمين ويتامين D خوردن غذاهاي گروه خوني افراد طبق ليست موجود در دفتر پژوهشي و آفتاب گرفتن به مدت نيم ساعت در روز مي‌باشد. در صورتي که اينها ميسر نباشد، مكمل غذايي ويتامين D3 توصيه مي‌شود.

 

5-  روزه پزشكي ويژه


اين نوع روزه گرفتن درواقع يك روش منحصر به فرد و بسيار مؤثر است كه باعث مي‌شود بدن با ايجاد تغييراتي به جاي سوزاندن شكر به سوزاندن چربي‌هاي ذخيره بپردازد و اين منجر به تقويت مغز، توليد سلول‌هاي جديد عصبي و بهبود پيام رساني بين سلول‌هاي عصبي مي‌شود. روش كار به اين صورت است كه اولين غذا خوردن ساعت 11 صبح مي‌باشد و آخرين آن ساعت 7 بعدازظهر. قبل و بعد از اين ساعت جز آب چيز ديگري وارد بدن نمي‌شود و در اين فاصله زماني بين ساعت 11 صبح و 7 بعدازظهر فرد مي‌تواند سه تا چهار وعده غذا با توجه به اشتها و امكانات خود ميل نمايد. برنامه­هاي غذاي تدوين شده در دفتر پژوهشي طب پيشگيري که بر اساس گروه خوني است، گزينه مناسبي مي­باشد.

 

 

 

6-  سلامتي روده بزرگ


همانگونه كه ما در مغز خود سلول‌هاي عصبي داريم، در روده بزرگ خود نيز داراي سلول‌هاي عصبي هستيم و براي همين به دستگاه گوارش و به ويژه به روده بزرگ مغز دوم هم گفته مي‌شود. باكتري‌هاي مفيد موجود در روده بزرگ دائماً در حال پيام رساني به مغز هستند و لذا چنانچه اين باكتري‌هاي مفيد در اثر مصرف بي‌رويه آنتي‌بيوتيك از بين بروند جاي آنها را باكتري‌هاي غيرمفيد معروف به كانديدا مي‌گيرد و آنگاه نه تنها عملكرد روده مختل مي‌شود بلكه ارتباط با مغز نيز دچار اختلال مي‌گردد. براي بهبود وضعيت روده بزرگ دو كار مهم بايد انجام شود. اول اينكه از خوردن شكر و قند و شيريني‌جات و نشاسته پرهيز شود و دوم اينكه از ترشيجات و كلم شور و گل كلم به فراواني استفاده شود.

كلم شور كه در آلمان به نام زاوركرات (Sauerkraut) معروف است يكي از بهترين غذاها براي روده انسان است زيرا بالاترين ميزان پروبيوتيك را دارا است

 

7-  برنامه غذايي متعادل مهم تر از همه چيز


در پيش گرفتن يك روش غذايي مبتني بر اصول طب ارتومولكولار كه فعلاً در ايران توسط دفتر پژوهشي طب پيشگيري عرضه مي‌شود، مهمترين اقدام در جهت حفظ و بالا بردن ميزان سلامتي افراد است.

كساني كه مايلند بدن خود را بشناسند، خطرات پيش رو را تا حد ممكن پيش‌بيني كنند و نيازهاي واقعي بدنشان را تأمين نمايند، لازم است «پروتكل جامع پيشگيري» را اجرا نمايند. براي اطلاعات بيشتر با ما تماس بگيريد.

 


دکتر محمدمهدي شريفي (RNCP-ROHP)

مشاور بين المللي تغذيه

عضو سازمان بين المللي مشاورين تغذيه در کانادا (IONC)

مدير دفتر پژوهشي طب پيشگيري در ايران


 

مطالب مرتبط با این مقاله
طـــــــراحی و پیاده سازی وب سایت شرکت نرم افزاری بهپردازان